معين الدين نطنزى
5
منتخب التواريخ معينى ( فارسى )
( يعنى منتخب التواريخ معينى ) بدانيم ؛ بلكه برعكس به عقيدهء من كتاب « تاريخ واسط جعفرى » با « تاريخ جعفرى » محفوظ در لنينگراد يكى باشد و حقيقت آن است كه تا نسخههاى « تاريخ جعفرى » منتشر نشود اين موضوع تاريك خواهد ماند . دربارهء ارزش واقعى منتخب التواريخ معينى تا قبل از انتشار تواريخ ديگرى كه مؤلفين آن از مردم فارس بودهاند ، نمىتوان قضاوت كامل كرد . از اين نوع تواريخ دو جلد تاريخ خطى در لنينگراد محفوظ است : يكى تاريخ جعفرى مذكور در فوق و ديگرى فردوس التواريخ تأليف مولانا خسرو ابرقوهى . علاوه از اين دو كتاب ، غفارى از كتاب سوّمى به نام تاريخ قاضى قوام الملك ابرقوهى نام مىبرد « 1 » . اما هيچگونه نشانهاى از نسخهء كتاب اخير در هيچيك از فهارس نسخ خطى فارسى تاكنون به نظر نرسيده است ؛ ولى چون منابع ايرانى درباره نسخههاى خطى هنوز خوب شناخته نشده است و تنها آن قسمت از منابع مربوط به عصر تيموريان كه در هرات تأليف يافته تا اندازهاى معرفى شده است ، احتمال دارد كه در ايران يك رشته از تواريخ تأليف شده در فارس يا يزد مربوط به اين عصر به دست بيابد . مؤلف كتاب حاضر كه كتاب خود را در شيراز نوشته ، اطلاعات بىسابقهاى دربارهء ايران جنوبى به دست مىدهد و علاوه بر ذكر كليه موادى كه در « مجمع الانساب » محمد شبانكارهاى وجود دارد ، مطالب ذيقيمتى بر آنها مىافزايد « 2 » . منتخب التواريخ معينى ( آنونيم اسكندر ) مورد استفادهء چندين خاورشناس كه در تاريخ ايران جنوبى تحقيقاتى كردهاند واقع شده است « 3 » . بايد گفت اين كتاب نيز براى تحقيق دربارهء تاريخ آسياى مركزى سودمند است « 4 » .
--> ( 1 ) . ر ك به فهرست ريو ج 1 ص 106 و نگارستان ص 5 . ( 2 ) . مجمع الانساب محمد شبانكاره چهاربار تأليف يافته است و نسخ خطى سه نگارش اخير آن در كتابخانههاى مختلف محفوظ است . ر ك به « تاريخ مملكت شبانكاره » تأليف نگارندهء اين پيشگفتار ( به زبان فرانسه ) كه به زودى انتشار خواهد يافت . آقاى مير هاشم محدث ، مجمع الانساب را در 1363 براساس نسخه كتابخانه ينى جامع تركيه كه عكس آن با شمارههاى 298 ، 299 و 300 در كتابخانه مركزى دانشگاه تهران مضبوط است به چاپ رسانده است . م . ( 3 ) . بالخصوص استاد علامه ولاديمير مينورسكى Minorsky در دائرة المعارف اسلامى ، مقالهء « لر بزرگ » و « لر كوچك » و ژان اوبن Aubin در ژورنال آزياتيك پاريس سالهاى 1953 و 1955 م . ( 4 ) . ر ك به « مجموعهء مواد راجع به تاريخ اوردهء زرين » ج 2 ص 127 - 138 ( ترجمه روسى و -